
Bijuteri Nedir? Çelik Takıdan Farkı ve Hangisini Seçmeli
Bijuteri, altın, gümüş ya da değerli taş kullanılmadan yapılan süs takısıdır. Neyden yapıldığını, kararıp kararmadığını, alerji yapıp yapmadığını ve çelik takıdan farkını madde madde anlattık.
Bijuteri denince kolye, küpe, bileklik, yüzük, broş ve toka gibi süs takıları anlaşılır. Gövde genellikle pirinç, bakır ya da çinko alaşımı gibi uygun maliyetli bir metalden şekillendirilir; üzerine altın, gümüş ya da rodyum renginde ince bir kaplama yapılır. Kelime, Fransızcada "takı" anlamına gelen bijou kökünden türeyen bijouterie sözcüğünden dilimize geçmiştir.
Bijuteri ne demek?
Türk Dil Kurumu'nun Güncel Türkçe Sözlük'ünde bijuteri iki anlamla yer alır: "Kuyumcunun yaptığı değerli takıların tamamı" ve "Değerli olmayan maden veya taşlardan yapılmış takı, süs eşyası". Günlük dilde neredeyse her zaman ikinci anlamıyla kullanılır.
Türkçede bijuteri, gerçek altın ve gümüş takılardan ayırmak için kullanılır. İngilizcedeki karşılığı fashion jewelry ya da costume jewelrydir. Bu bir malzeme adı değildir; yalnızca takının değerli maden içermediğini söyler. Etiketinde "fashion jewelry" yazan bir ürün çelik de olabilir, pirinç ya da çinko alaşımı da. Malzemeyi öğrenmek için etiketteki metal adına bakmak gerekir.
Bijuteri nasıl yazılır?
Doğru yazım bijuteridir. "Bijüteri" ve "bujiteri" sık yapılan yazım hatalarıdır; Türk Dil Kurumu sözlüğünde yalnız "bijuteri" maddesi yer alır.
Bijuteri hangi malzemeden yapılır?
- Pirinç: Bakır ve çinko alaşımıdır. Kolay şekillenir ve kaplamayı iyi tutar; bijuterinin en yaygın gövde metallerinden biridir. Etikette "brass" olarak geçer.
- Çinko alaşımı (zamak): Çinkonun alüminyum, magnezyum ve bakırla alaşımıdır. Kalıba dökülerek detaylı formlar verilebilir. Etikette "zinc alloy" yazar.
- Bakır: Kendi rengiyle ya da kaplanarak kullanılır; nem ve terle zamanla koyulaşır.
- Alüminyum ve hafif alaşımlar: Büyük ama hafif olması istenen parçalarda tercih edilir.
Gövdenin üzerine çoğunlukla elektroliz yöntemiyle altın, gümüş ya da rodyum renginde ince bir kaplama uygulanır. Boncuk, cam, akrilik ve zirkon gibi süs taşları da bijuteride sık kullanılır.
Bijuteri kararır mı?
Bijuterinin rengini koruyan şey yüzeyindeki kaplamadır. Ter, parfüm, deniz ve havuz suyu ile sürtünme bu kaplamayı zamanla inceltir. Kaplama aşındığında altındaki pirinç ya da bakır havayla ve terle tepkimeye girer; yüzey koyulaşır, bazen ciltte yeşilimsi bir iz kalır.
Bu sürenin kesin bir karşılığı yoktur: kaplamanın kalınlığına, takının ne sıklıkla takıldığına ve bakımına göre değişir. Ömrünü uzatmak için:
- Parfümü ve kremi takıyı takmadan önce sürün, kuruduktan sonra takın.
- Duş, deniz, havuz ve spor öncesinde çıkarın.
- Kullandıktan sonra kuru ve yumuşak bir bezle silin.
- Parçaları birbirine sürtünmeyecek şekilde, ayrı keselerde ve kuru bir yerde saklayın.
Bijuteri alerji yapar mı?
Takıya bağlı cilt tepkilerinin en sık nedeni nikeldir. Nikel bazı alaşımlarda ve kaplamaların alt katmanında bulunabilir. Avrupa Birliği, ciltle uzun süre temas eden ürünlerden salınan nikel miktarına haftada santimetrekare başına 0,5 mikrogram, piercing gövdeleri için 0,2 mikrogram sınır getirmiştir (REACH Tüzüğü, Ek XVII, madde 27).
Nikele duyarlıysanız malzemesi açıkça yazılmış ürünleri seçin. Kızarıklık, kaşıntı ya da kabarma olursa takıyı çıkarın; şikâyet geçmezse bir dermatoloğa danışın.
Bijuteri ile çelik takı arasındaki fark
| Özellik | Bijuteri | Paslanmaz çelik takı |
|---|---|---|
| Gövde metali | Pirinç, bakır, çinko alaşımı | Paslanmaz çelik (takıda en yaygını 316L) |
| Rengi veren | Yüzeydeki kaplama | Gümüş renkte metalin kendisi; altın, rose ve siyah renklerde kaplama |
| Su, ter, parfüm | Kaplamayı aşındırır; temastan kaçınmak ömrünü uzatır | Çelik gövde etkilenmez; renkli kaplama zamanla incelebilir |
| Kararma | Kaplama aşınınca gövde koyulaşabilir | Kaliteli çelik gövde normal kullanımda kararmaz |
| Model çeşitliliği | Döküm sayesinde çok geniş | Geniş; çok detaylı döküm formlarda daha sınırlı |
| Fiyat | Genellikle daha uygun | Genellikle biraz daha yüksek |
Çelik takı nedir, neden kararmaz?
Paslanmaz çelik, en az yüzde 10,5 krom içeren bir demir alaşımıdır. Krom, yüzeyde gözle görülmeyen ince bir krom oksit tabakası oluşturur. Bu tabaka çizilse bile havadaki oksijenle kendini yeniler ve metali korur.
Takıda en çok tercih edilen tür olan 316L; yüzde 16–18 krom, yüzde 10–14 nikel ve yüzde 2–3 molibden içerir. Molibden, terdeki ve deniz suyundaki tuza karşı direnci artırır. Adındaki "L", karbon oranının düşük olduğunu (en fazla yüzde 0,03) gösterir.
Ayrıntılar için Paslanmaz çelik takı nedir? ve Çelik takı kararır mı? yazılarına bakabilirsiniz.
Hangisini seçmelisiniz?
- Her gün, çıkarmadan takacaksanız (duşta, sporda, denizde de üzerinizde kalacaksa): paslanmaz çelik.
- Bir kombin ya da özel bir gün için farklı form ve renkleri uygun fiyata denemek istiyorsanız: bijuteri.
- Nikele duyarlıysanız: malzemesi açıkça yazan ürünleri seçin; küpe ve piercingde gövdenin 316L çelik ya da titanyum olmasına dikkat edin.
NB Steelora'da malzeme nasıl belirtilir?
Katalogumuzda üç malzeme grubu var: 316L paslanmaz çelik, premium kaplama pirinç ve boncuk & doğal taş. Her ürünün malzemesi ve bakım bilgisi kendi sayfasında yazar; kategori sayfalarında malzeme filtresiyle yalnız çelik ya da yalnız bijuteri ürünleri listeleyebilirsiniz.
Kolyeler · Bileklikler · Küpeler · Yüzükler
Sık sorulan sorular
Bijuteri ile imitasyon aynı şey mi?
Günlük dilde çoğu zaman aynı anlamda kullanılır. İmitasyon "benzeri" demektir ve özellikle altın ya da pırlanta görünümlü takılar için söylenir; bijuteri ise değerli maden içermeyen süs takılarının genel adıdır.
Bijuteri suya girer mi?
Girmemesi önerilir. Su, özellikle klorlu havuz suyu ve tuzlu deniz suyu, kaplamanın aşınmasını hızlandırır. Islandıysa kuru bir bezle kurulayıp öyle saklayın.
Çelik takı da kaplamalı olabilir mi?
Evet. Gümüş rengindeki çelik takılarda renk metalin kendisidir. Altın, rose ya da siyah renkli çelik takılarda renk yüzeydeki kaplamadan gelir; çelik gövde paslanmaz, ancak kaplama sürtünmeyle zamanla incelebilir.
Etikette "fashion jewelry" yazıyor; bu, çelik demek mi?
Hayır. "Fashion jewelry" değerli maden içermeyen takı anlamına gelir, malzemeyi söylemez. Malzeme için "316L", "stainless steel" (paslanmaz çelik), "brass" (pirinç) ya da "zinc alloy" (çinko alaşımı) ifadelerine bakın.
Okuduklarını takıya dönüştür.
Kolye Koleksiyonunu Keşfet




